breastfeeding1Σε πολλές χώρες οι γυναίκες θηλάζουν τα παιδιά τους ως φυσιολογική ή μοναδική επιλογή της σίτισης του βρέφους. Σε άλλες χώρες οι γυναίκες επιλέγουν τις φόρμουλες, διότι γνωρίζουν πολύ λίγα για τον θηλασμό. Είναι όμως γεγονός πως ο θηλασμός έχει πολλά να προσφέρει στην υγεία του βρέφους, αλλά και στην υγεία της μητέρας. Υπάρχουν βέβαια περιπτώσεις όπου οι μητέρες δεν μπορούν να θηλάσουν και οι φόρμουλες βοηθούν και προάγουν την φυσιολογική ανάπτυξη του βρέφους.

 

Ο θηλασμός λοιπόν ακολουθεί φυσιολογικά την εγκυμοσύνη. Η ανάγκη του βρέφους για μητρικό γάλα, προκαλεί την έκκριση των ορμονών προλακτίνη και οξυτοκίνη, οι οποίες με τη σειρά τους ενεργοποιούν τους γαλακτοφόρους αδένες για παραγωγή γάλακτος. Όσο τα επίπεδα της προλακτίνης παραμένουν υψηλά, τόσο η παραγωγή μητρικού γάλακτος συνεχίζεται.

Τα οφέλη της μητέρας:

  • Βοηθά την επαναφορά της μήτρας στο φυσιολογικό της μέγεθος.
  • Καθυστερεί την επόμενη ωορρηξία, ώστε να μπορέσει η μητέρα να προσφέρει επαρκή σίτιση στο βρέφος. Δεν πρέπει όμως να λογίζεται ως μέθοδος αντισύλληψης.
  • Καθυστερώντας την έμμηνο ρύση, διατηρεί τις αποθήκες σιδήρου.
  • Μειώνει τον κίνδυνο για καρκίνο των ωοθηκών και μαστού.
  • Μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου ΙΙ.

Τα οφέλη του βρέφους:

  • Αποτελεί πλήρη και ισορροπημένη διατροφή με υψηλή βιοδιαθεσιμότητα των θρεπτικών του συστατικών.
  • Βελτιώνει την φυσιολογική ανάπτυξη.
  • Προσφέρει αντισώματα, προστατεύοντας έτσι το βρέφος από διάφορες ασθένειες.
  • Μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη (Ι &ΙΙ), παχυσαρκίας, αθηροσκλήρωσης, άσθματος, υπέρτασης.
  • Προστατεύει από τροφικές αλλεργίες.

Μπορεί η παχύσαρκη θηλάζουσα μητέρα να χάσει βάρος στην διάρκεια του θηλασμού;

Ο θηλασμός βοηθά στην επαναφορά του βάρους. Η μητέρα μπορεί να ενταχθεί σε εξατομικευμένη προσπάθεια για απώλεια βάρους, προσέχοντας απλώς να είναι θρεπτικά επαρκής. Ενδεικτικά να πούμε πως σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να καταναλώνει λιγότερες από 1800 θερμίδες/ ημέρα, διότι δεν θα ήταν εφικτό να καλύψει τις θρεπτικές της ανάγκες. Η απώλεια βάρους θα πρέπει να είναι αργή και προσεκτική ώστε να μην επηρεαστεί η ποσότητα του παραγόμενου μητρικού γάλακτος. Η ποιότητα δεν επηρεάζεται.

Θρεπτικές ανάγκες της μητέρας:

Η επαρκής και ισορροπημένη διατροφή είναι απαραίτητη, για την διατήρηση της θηλάζουσας μητέρας σε καλή ενεργειακή και ψυχολογική κατάσταση.

Η ημερήσια παραγωγή γάλακτος είναι περίπου 800ml. Μια ποσότητα που μπορεί να ποικίλει από μητέρα σε μητέρα και εξαρτάται επίσης από τις απαιτήσεις του βρέφους. Για να μπορέσει να ανταποκριθεί η μητέρα, θα πρέπει να καταναλώνει περίπου 500kcal/ ημέρα ( για τους πρώτους 6 μήνες του θηλασμού), περισσότερες από τις φυσιολογικές της ενεργειακές ανάγκες. Κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης αυξάνουν σημαντικά οι λιποαποθήκες ως αποθήκες ενέργειας. Έτσι λοιπόν, το ενεργειακό πλεόνασμα κατά το θηλασμό μπορεί να περιοριστεί στις 300 περίπου θερμίδες ημερησίως, με την υπόλοιπη ενέργεια να προέρχεται από τις λιποαποθήκες. Αυτό βοηθά την μητέρα να επιστρέψει ομαλά στο φυσιολογικό της βάρος.

Μπορεί η θηλάζουσα μητέρα να γυμνάζεται;

Η άσκηση θα βοηθήσει την μητέρα να χάσει βάρος και να βελτιώσει την φυσική της κατάσταση, χωρίς να επηρεάσει αρνητικά τον θηλασμό. Η έντονη όμως άσκηση αυξάνει την συγκέντρωση γαλακτικού οξέος στο μητρικό γάλα, με αποτέλεσμα να αλλάζει η γεύση του και είναι πιθανό να μην είναι αποδεκτό από το βρέφος. Έτσι είναι καλό η μητέρα να θηλάζει πριν την άσκηση. Δεν έχει φανεί να είναι επιβλαβής η αυξημένη συγκέντρωση γαλακτικού οξέως.

Μακροθρεπτικά συστατικά.

Οι απαιτήσεις σε πρωτεΐνες και λίπη παραμένουν οι ίδιες σε εγκυμοσύνη και θηλασμό. Αυξάνουν μόνο οι ανάγκες σε υδατάνθρακες και φυτικές ίνες. Οι θηλάζουσες μητέρες χρειάζονται επιπλέον υδατάνθρακες για να καλύψουν τις αυξημένες ανάγκες σε γλυκόζη, η οποία χρησιμοποιείται για την παραγωγή της λακτόζης στο μητρικό γάλα. Οι ανάγκες σε φυτικές ίνες αυξάνουν γιατί απλά η ποσότητα που απαιτείται είναι ανάλογη της συνολικής προσλαμβανομένης ενέργειας.

Βιταμίνες, μέταλλα & ιχνοστοιχεία.

Συχνά τίθεται το ερώτημα εάν το μητρικό γάλα υστερεί σε θρεπτικά συστατικά, όταν αυτά λείπουν ή υστερούν στην διατροφή της θηλάζουσας μητέρας. Η απάντηση εξαρτάται από τα θρεπτικά συστατικά, αλλά σε γενικές γραμμές αυτό που ισχύει είναι ότι δεν επηρεάζεται αρνητικά η ποιότητα του μητρικού γάλακτος, αλλά μόνο η ποσότητα. Η μητέρες παράγουν γάλα με επαρκείς πρωτεΐνες, λίπη, υδατάνθρακες αλλά και τα περισσότερα μέταλλα & ιχνοστοιχεία, ακόμη κι αν υποσιτίζονται. Βέβαια οι μητέρες διατρέχουν κίνδυνο να εξαντληθούν οι θρεπτικές τους αποθήκες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το ασβέστιο, όπου ανεξάρτητα από την πρόσληψη του, η συγκέντρωση του στο γάλα δεν επηρεάζεται. Σε περίπτωση όμως ανεπαρκούς πρόσληψης, θα χαθεί μέρος της οστικής πυκνότητας της μητέρας. Μετά το τέλος του θηλασμού η οστική πυκνότητα μπορεί να αποκατασταθεί, εφόσον βέβαια το επιτρέπει ο τρόπος ζωής της γυναίκας.

Τα θρεπτικά συστατικά των οποίων η συγκέντρωση στο γάλα μπορεί να μειωθεί, όταν απουσιάζουν από την διατροφή της μητέρας είναι η βιταμίνες Β6,Β12,Α και D. Εδώ θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η βιταμίνη D του μητρικού γάλακτος έτσι κι αλλιώς δεν επαρκεί και χρειάζεται συμπλήρωμα στην διάρκεια του αποκλειστικού θηλασμού.

Κατανάλωση νερού.

Ένα θέμα παρεξηγημένο. Η αυξημένη κατανάλωση υγρών ΔΕΝ οδηγεί σε αυξημένη παραγωγή μητρικού γάλακτος. Η κατανάλωση υγρών θα πρέπει όμως να είναι αυξημένη για να αποφύγει η μητέρα την αφυδάτωση.

Συμπληρώματα διατροφής.

Με μια σωστά ισορροπημένη διατροφή, μπορεί εύκολα η θηλάζουσα μητέρα να καλύψει τις ανάγκες της. Σε κάποιες βέβαια περιπτώσεις μπορεί να κριθεί απαραίτητη η χορήγηση σιδήρου, όχι για να αυξηθεί η συγκέντρωση του στο μητρικό γάλα αλλά για να γεμίσουν οι άδειες αποθήκες της μητέρας, ώστε να αντέξει το φορτίο του θηλασμού και να είναι σε καλή κατάσταση μέχρι την επόμενη έμμηνο ρύση. Οι αποθήκες μπορεί να αδειάσουν κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης λόγω της αύξησης του εμβρύου, αλλά και λόγω της απώλειας αίματος κατά τον τοκετό.

Η επίδραση ορισμένων διατροφικών επιλογών της μητέρας.

Τρόφιμα με έντονη γεύση και άρωμα, όπως το σκόρδο, μπορούν να αλλάξουν την γεύση και το άρωμα του μητρικού γάλακτος, αλλαγές οι οποίες μπορεί να ενοχλήσουν το βρέφος και να οδηγήσουν σε απόρριψη του θηλασμού.

Σε ορισμένες περιπτώσεις αναπτύσσονται στα βρέφη τροφικές αλλεργίες που αναγκάζουν την μητέρα να αποβάλει από την διατροφή της συγκεκριμένες τροφές για όλη την διάρκεια του θηλασμού (πχ. αγελαδινό γάλα, αυγά, ψάρι, φιστίκια κλπ)

Αλκοόλ

Το αλκοόλ εύκολα περνά στο μητρικό γάλα και μέσα σε 1 ώρα από την κατανάλωση του, φθάνει στη μέγιστη συγκέντρωση. Τα βρέφη πίνουν συνήθως λιγότερο γάλα όταν οι μητέρες τους καταναλώνουν έστω και μικρές ποσότητες αλκοόλ. Αυτό μπορεί να συμβαίνει διότι:

  • Αλλάζει η γεύση και το άρωμα και έτσι μειώνεται η αποδοχή του από το βρέφος.
  • Τα βρέφη δεν μπορούν να μεταβολίσουν το αποτελεσματικά το αλκοόλ, νυστάζουν εύκολα και έτσι μειώνεται η ποσότητα του γάλακτος που καταναλώνουν.
  • Το αλκοόλ μειώνει την έκκριση της οξυτοκίνης, ορμόνης υπεύθυνης για τελική έξοδο του μητρικού γάλακτος από τον μαστό.

Παλαιότερα συνιστούσαν στις γυναίκες την κατανάλωση μπίρας ως βοήθεια για την παραγωγή γάλακτος. Κάτι τέτοιο βέβαια όχι μόνο δεν ευσταθεί, αλλά ισχύει το ακριβώς αντίθετο.

Μία μέτρια και περιστασιακή κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να είναι ασφαλής και καλό θα είναι η μητέρα να μην θηλάζει για τις επόμενες 2 ώρες. Αυτό έχει να κάνει με την δυνατότητα του ήπατος της θηλάζουσας μητέρας να παράγει την αλκοολική αφυδρογονάση, της οποία η παραγόμενη ποσότητα χρειάζεται 2 ώρες για το μεταβολισμό μίας μερίδας αλκοόλ.

Καφεΐνη.

Η καφεΐνη επίσης περνά στο μητρικό γάλα, καθιστώντας το βρέφος ευερέθιστο και άυπνο. Όπως στην διάρκεια της εγκυμοσύνης , έτσι και στον θηλασμό, συνιστάται η μέτρια κατανάλωση καφεΐνης (1 με 2 φλιτζάνια/ ημέρα). Μεγαλύτερες δόσεις μπορούν να μειώσουν την βιοδιαθεσιμότητα σιδήρου στο μητρικό γάλα.