Υπογονιμότητα

Μέσα από έρευνες έχει φανεί πως η διατροφή του άντρα και της γυναίκας, μπορεί να επηρεάσει την γονιμότητα και πιθανώς το γενετικό υλικό του παιδιού, η διατροφή όμως της γυναίκας και υποψήφιας μητέρα επιδρά πιο άμεσα στον έμβρυο που πρόκειται να αναπτυχθεί. Το σώμα της μητέρα αποτελεί το περιβάλλον της δημιουργίας και της ανάπτυξης ενός νέου ανθρώπου. Πριν από οποιαδήποτε εγκυμοσύνη οι υποψήφιες μητέρες έχουν μοναδική ευκαιρία να προετοιμαστούν οργανικά, νοητικά και ψυχολογικά.

Κατά την προετοιμασία της εγκυμοσύνης, είναι καλό να υιοθετηθούν οι παρακάτω συνήθειες:

- Επίτευξη και διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους. Το αυξημένο ή το πολύ χαμηλό σωματικό βάρος σχετίζονται με την υπογονιμότητα. Η παχυσαρκία στους άντρες μειώνει τον αριθμό των σπερματοζωαρίων επηρεάζοντας αρνητικά την γονιμότητα. Η παχυσαρκία στις γυναίκες επηρεάζει την ορμονική ισορροπία, δημιουργεί αστάθεια στον κύκλο και αυξάνει την πιθανότητα για υπογονιμότητα. Ακόμη και μετά από επιτυχή σύλληψη, οι υποψήφιες μητέρες θα πρέπει να γνωρίζουν πως η παχυσαρκία ή το πολύ χαμηλό βάρος αυξάνουν τον κίνδυνο για επιπλοκές κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης, αλλά και τον κίνδυνο για διαταραχές στην υγεία του νεογνού.

- Επιλογή επαρκούς και ισορροπημένου διαιτολογίου.

Ο υποσιτισμός συνεισφέρει στην υπογονιμότητα και επηρεάζει την υγεία της εγκύου μητέρας και σε ακραίες περιπτώσεις μειώνει την φυσιολογική ανάπτυξη του εμβρύου. Σε αντίθεση, η σωστή διατροφική συμπεριφορά που επικεντρώνεται στην χρήση μονοακόρεστων και πολυακόρεστων, αντί κορεσμένων και trans λιπαρών οξέων, στην αφθονία φρούτων και λαχανικών και στην αποφυγή αλκοόλ και ζάχαρης, μπορεί να επηρεάσει θετικά την γονιμότητα. Ακόμη κι όταν στην διατροφή ενός άντρα υπάρχουν πολλά φρούτα και λαχανικά, δηλαδή πολλά αντιοξειδωτικά, ο αριθμός και η κινητικότητα των σπερματοζωαρίων αυξάνει.

- Αυξημένη φυσική δραστηριότητα.

H φυσική δραστηριότητα θα πρέπει να καλλιεργηθεί πριν την εγκυμοσύνη, ώστε να είναι πιο εύκολο η εγκυμονούσα γυναίκα να συνεχίσει να είναι δραστήρια.

- Έλεγχος της υγείας.

Να υπάρχει τακτικός ιατρικός έλεγχος πριν το ξεκίνημα της εγκυμοσύνης, ώστε διασφαλιστεί η καλή υγεία πριν από μία ειδική κατάσταση όπως είναι η περίοδος της κύησης.

- Σωστή διαχείριση χρόνιων καταστάσεων.

Παθολογικές καταστάσεις όπως είναι ο διαβήτης, η φενυλκετονουρία και τα σεξουαλικός μεταδιδόμενα νοσήματα απαιτούν ρύθμιση και αντιμετώπιση πριν την προσπάθεια για εγκυμοσύνη.

-Αποφύγετε τις κακές συνήθειες.

Τόσο στους άντρες όσο φυσικά και στις γυναίκες, η χρήση αλκοόλ, καπνίσματος και διαφόρων φαρμακευτικών και μη ουσιών, μπορεί να αυξήσει την υπογονιμότητα και να αυξήσει τον κίνδυνο για σοβαρές επιπλοκές, κατά την διάρκεια την εγκυμοσύνης.

 

---

Συνοπτικά συμπεράσματα 2 ερευνών:

Έρευνα 1η: «Dietary fatty acid intakes and the risk of ovulatory infertility» - Jorge E Chavarro, Janet W Rich-Edwards, Bernard A Rosner, and Walter C Willett

  • Αξιολογήθηκαν 438 περιστατικά γυναικών με υπογονιμότητα.
  • Η συνολική κατανάλωση λιπαρών και χοληστερόλης δεν φάνηκε να σχετίζεται με την εμφάνιση υπογονιμότητας.
  • Για κάθε αύξηση 2% της κατανάλωσης ενέργειας από trans λιπαρά σε αντικατάσταση των υδατανθράκων της διατροφής, οδήγησε σε αύξηση κατά 73% του κινδύνου για υπογονιμότητα.
  • Για κάθε αύξηση 2% της κατανάλωσης ενέργειας από trans λιπαρά και αντίστοιχη μείωση των ω6 λιπαρών οξέων, οδήγησε επίσης σε αύξηση κατά 73% του κινδύνου για υπογονιμότητα.
  • Για κάθε αύξηση 2% της κατανάλωσης ενέργειας από trans λιπαρά αντί των μονοακόρεστων λιπαρών οξέων, ο κίνδυνος για υπογονιμότητα διπλασιάστηκε.

Έρευνα 2η: «Role of oxidative stress and antioxidant supplementation in pregnancy Disorders» - Lucilla Poston, Natalia Igosheva, Hiten D Mistry, Paul T Seed, Andrew H Shennan, Sarosh Rana, S Ananth Karumanchi, andLucy C Chappell

  • Η απουσία των αντιοξειδωτικών οδηγεί σε μειωμένη γονιμότητα, λόγω καταστροφής του σπέρματος.
  • Το οξειδωτικό στρες σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα αποβολής.
  • Το οξειδωτικό στρες σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα για προεκλαμψία.
  • Η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής με αντιοξειδωτικά και βιταμίνη C, δεν φαίνεται να μειώνει τους παραπάνω κινδύνους.

---

Μετά τη σύλληψη...

Το σωματικό βάρος πριν την σύλληψη

Ακόμη κι αν η διαταραχή του σωματικού βάρους πριν την εγκυμοσύνη (υπέρβαρη, λιπόσαρκη) δεν επηρεάσει αρνητικά την γονιμότητα, το σωματικό βάρος πριν την σύλληψη επηρεάζει την ανάπτυξη του εμβρύου. Ακόμη κι αν η αύξηση βάρους στην διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι ίδια σε μία λιπόσαρκη και σε μία παχύσαρκη γυναίκα, η πρώτη τείνει να αποκτήσει μικρότερο μωρό από την δεύτερη. Το ιδανικότερο σενάριο για μια γυναίκα είναι να αποκτήσει πριν την κύηση σωστή διατροφή, άσκηση και όσο γίνεται πιο φυσιολογικό βάρος, το οποίο θα πρέπει να αυξάνεται επίσης φυσιολογικά με την εξέλιξη της εγκυμοσύνης.

Ποιους κινδύνους διατρέχουν οι λιπόσαρκες γυναίκες;

Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, οι λιπόσαρκες γυναίκες έχουν αυξημένη πιθανότητα να φέρουν στον κόσμο μωρά χαμηλού σωματικού βάρους, ιδιαίτερα όταν υποσιτίζονται ή όταν δεν μπορούν πάρουν φυσιολογικά βάρος κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης. Επιπρόσθετα παρουσιάζουν αυξημένα ποσοστά πρόωρων τοκετών και αυξημένη θνησιμότητα των νεογνών. Όλοι οι παραπάνω κίνδυνοι μειώνονται εάν μία λιπόσαρκη γυναίκα, καταφέρει να πάρει βάρος πριν την σύλληψη και επιπλέον του φυσιολογικού βάρος κατά την κύηση.

Ποιους κινδύνους διατρέχουν οι υπέρβαρες και παχύσαρκες γυναίκες;

Στις ημέρες μας περισσότερο από το 1/3 των εγκύων γυναικών είναι παχύσαρκες. Οι παχύσαρκες έγκυες γυναίκες παρουσιάζουν αυξημένο κίνδυνο για υπέρταση, διαβήτης κυήσεως και επιλόχεια προβλήματα. Παρά το γεγονός ότι γενούν πολλές φορές πρόωρα, γενούν μωρά αυξημένου σωματικού βάρους με αυξημένη επίσης πιθανότητα για καισαρική τομή. Τα μωρά αυτά με τη σειρά τους έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα για διάφορα προβλήματα υγείας, σε σχέση με μωρά φυσιολογικού μεγέθους από φυσιολογικές σε βάρος μητέρες.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι το βάρος των βρεφών, αλλά η φτωχή ανάπτυξη τους ανάπτυξη. Η παχυσαρκία διπλασιάζει τον κίνδυνο για νευρολογικά προβλήματα. Η αντίσταση στην ινσουλίνη σε μια παχύσαρκη γυναίκα, ένας δηλαδή αδιάγνωστος διαβήτης, μπορεί να οδηγήσει σε καρδιαγγειακά προβλήματα και άλλες ανωμαλίες το βρέφος. Παλαιότερα υπήρχε η αντίληψη πως μία έγκυος γυναίκα δεν πρέπει να προσπαθεί να χάσει βάρος, κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Πλέον γνωρίζουμε πως μία σωστά ισορροπημένη και ελαφρώς υποθερμιδική διατροφή, σε συνδυασμό με συστηματική δραστηριότητα, μπορεί να οδηγήσει σε μικρή ή μηδενική αύξηση βάρους κατά την εγκυμοσύνη. Πολλές φορές τίθεται το ερώτημα:

«Μπορεί μια παχύσαρκη να χάσει βάρος κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης;»

Με την προϋπόθεση ότι θα ακολουθεί ένα επαρκές και ισορροπημένο διαιτολόγιο, μία παχύσαρκη γυναίκα μπορεί πράγματι να χάσει βάρος με ασφάλεια κατά τους πρώτους μήνες της εγκυμοσύνης. Η απώλεια βάρους δεν πρέπει να «εκβιάζεται», θα πρέπει να δεχθούμε τις δυνατότητες του κάθε οργανισμού χωρίς να ρισκάρουμε και χωρίς να κινδυνεύσει η έγκυος γυναίκα από υποσιτισμό.

Το ιδανικό πάντα όμως είναι, μία παχύσαρκη γυναίκα να αντιμετωπίσει την παχυσαρκία πριν την εγκυμοσύνη, να πάρει φυσιολογικά βάρος κατά τη διάρκεια αυτής και διορθώσει τα υπόλοιπα επιπλέον κιλά μετά τη γέννα.

Η απώλεια βάρους μετά την εγκυμοσύνη

Με τον τοκετό προκύπτει η πρώτη απώλεια βάρους. Στις επόμενες εβδομάδες ο όγκος του αίματος επανέρχεται σε φυσιολογικά επίπεδα και αποβάλλονται συσσωρευμένα υγρά. Συνήθως μία τυπική γυναίκα δεν επανέρχεται στο βάρος πριν την εγκυμοσύνη. Όσο περισσότερο βάρος πάρει κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, τόσο περισσότερο μένει μετά, πάντα σε μορφή λίπους. Ακόμη και με φυσιολογική αύξηση βάρους κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης, οι περισσότερες γυναίκες τείνουν να κρατήσουν 2-3 κιλά σε κάθε εγκυμοσύνη. Όταν αυτά τα 2-3 κιλά είναι περισσότερα, τότε επιπλοκές στην υγεία όπως ο είναι διαβήτης και η υπέρταση μπορεί να εμφανιστούν σε επόμενες εγκυμοσύνες. Όπως συμβαίνει σε κάθε άνθρωπο, η παχυσαρκία αυξάνει την πιθανότητα για χρόνιες και εκφυλιστικές παθήσεις. Στατιστικά οι γυναίκες που επανέρχονται στο φυσιολογικό τους βάρος μετά τις εγκυμοσύνες, έχουν αυξημένες πιθανότητες να διατηρήσουν φυσιολογικό βάρος κατά τη μέση ηλικία.

Η άσκηση κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Μία δραστήρια γυναίκα που βρίσκεται σε καλή φυσική κατάσταση, μπορεί να συνεχίσει να γυμνάζεται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, προσαρμόζοντας το είδος, την διάρκεια και της ένταση της άσκησης στην εξέλιξη της εγκυμοσύνης. Οι γυναίκες που είναι αδρανής πριν την εγκυμοσύνη και οι γυναίκες που παρουσιάζουν επιπλοκές κατά τη διάρκεια, θα πρέπει να το συζητήσουν με τον γιατρό τους. Η ιατρική συμβουλή είναι απαραίτητη σε κάθε περίπτωση.

Παραμένοντας ενεργή μία γυναίκα στην εγκυμοσύνη, έχει μικρές πιθανότητες για επιπλοκές όπως είναι ο διαβήτης και η υπέρταση και βρίσκεται σε καλύτερη ψυχολογική κατάσταση. Η συστηματική άσκηση βοηθά στη διατήρηση της δύναμης και της αντοχής, στοιχεία χρήσιμα για την αντιμετώπιση του επιπλέον βάρους. Επίσης διατηρώντας σωστές συνήθειες είναι πιο εύκολο να χάσει το επιπλέον βάρος μετά τον τοκετό.

Η επιλογή της άσκηση θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτική. Δεν θα πρέπει να υπάρχει σωματική επαφή, κίνδυνος για πτώσεις και άλλους τραυματισμούς. Για παράδειγμα το κολύμπι και αεροβικές ασκήσεις σε πισίνα είναι μια εξαιρετική επιλογή.