Την αξία των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων αναγνώρισε πρώτος ο Βρετανός φυσιολόγος HughSinclair, ο οποίος κατά την δεκαετία του '40 συνέδεσε πολλά νοσήματα που μάστιζαν τις δυτικές κοινωνίες εκείνης της περιόδου με την έλλειψη των λιπαρών οξέων αυτών. Ο HughSinclair συνέδεσε την ανεπαρκή λήψη των ωμέγα-3 με την αρτηριοσκλήρωση και άλλες παθήσεις σε άρθρο του που δημοσιεύτηκε το 1956, το οποίο θεωρήθηκε τόσο αιρετικό ώστε να του στοιχίσει την έδρα που κατείχε στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Τα ευρήματά του επιβεβαιώθηκαν πανηγυρικά γύρω στην δεκαετία του '70 με δεκαετία του '80 και σήμερα τα ωμέγα-3 θεωρούνται απαραίτητα για τη σωστή ανάπτυξη και ορθή λειτουργία του οργανισμού.

 

Ο ρόλος τους στο καρδιαγγειακό

Τα ω3 λιπαρά οξέα στην προστασία του καρδιαγγειακού μας συστήματος Έχει φανεί πως η κατανάλωση ω3 λιπαρών (EPA&DHA), από λιπαρά ψάρια, μπορεί να ωφελήσει άτομα που έχουν υποστεί καρδιαγγειακό επεισόδιο, διότι μειώνουν την πιθανότητα φλεγμονής, τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων, τις θρομβώσεις και σταθεροποιούν τον ρυθμό της καρδιάς. Η συμμετοχή των ψαριών στο διαιτολόγιο, μειώνει τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά, διότι τα ψάρια είναι χαμηλά σε κορεσμένα λιπαρά και η ένταξη τους στην διατροφή (2 φορές και πάνω/εβδ), ουσιαστικά αντικαθιστά ζωικά προϊόντα. Τα συμπληρώματα διατροφής με λιπαρά ψαριών πλούσια σε ω3, μπορούν να βοηθήσουν άτομα με στεφανιαία νόσο, μόνο όμως μετά από ιατρική γνωμάτευση. Η κατανάλωση τέτοιων σκευασμάτων, μπορεί να είναι ευεργετική, μπορεί όμως να οδηγήσει και σε παρενέργειες όπως είναι η ακατάσχετη αιμορραγία κ.α. (θα αφιερώσουμε νέο άρθρο). Ω3 λιπαρά οξέα υπάρχουν στο λιναρόσπορο, στα αμύγδαλα, στα καρύδια, στο δημητριακό chia και σε άλλες φυτικές πηγές, έχουν όμως είτε μικρότερη, είτε διαφορετική επίδραση, σε σχέση με τις θαλασσινές πηγές. Χρειάζεται περεταίρω έρευνα.

Ο ρόλος τους στην κατάθλιψη

Η υπεραυξημένη ανατροπή της διατροφικής σχέσης μεταξύ ω-6 και ω-3 επηρεάζει σημαντικά τον εγκέφαλο, επειδή είναι το όργανο με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε ω-3 (το 20% του ξηρού βάρους του εγκεφάλου αποτελείται από ω-3 λιπαρά οξέα - κυρίως DHA). Η χορήγηση ω-3 λιπαρών οξέων βελτιώνει σημαντικά τα συμπτώματα της κατάθλιψης, κυρίως σε γυναίκες άνω των 65 ετών.

Ποια ψάρια πρέπει να καταναλώνουμε και ποια πρέπει να προσέχουμε;

Η έρευνα για τα πιθανά οφέλη στην υγεία των ω3 λιπαρών οξέων, ξεκίνησε μετά την διαπίστωση ότι οι κάτοικοι της Αλάσκας, του βόρειου Καναδά και της Γροιλανδίας ενώ καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες λιπαρών και κυρίως ω3, παρουσιάζουν αξιοσημείωτα χαμηλά ποσοστά καρδιαγγειακών νοσημάτων. Ποια είναι η δράση των ω3 λιπαρών οξέων:

1. Μειώνουν τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων στον αίμα.

2. Εμποδίζουν τις θρομβώσεις.

3. Προστατεύουν από αρρυθμίες.

4. Μειώνουν την αρτηριακή πίεση.

5. Προστατεύουν από φλεγμονές.

6. Προστατεύουν από οστεοπόρωση.

Οι έρευνες δείχνουν πως η αύξηση της κατανάλωσης ω3 λιπαρών οξέων, μειώνουν την θνησιμότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα.

«Η κατανάλωση ψαριών έστω και μία φορά την εβδομάδα, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια»

Μπορεί λοιπόν τα ψάρια να αποτελούν σπουδαία πηγή ω3, αποτελούν όμως και σπουδαία πηγή βαρέων μετάλλων όπως το κάδμιο, ο χαλκός, ο μόλυβδος, ο ψευδάργυρος και ο υδράργυρος και πηγή άλλων τοξικών επιμολύνσεων. Ο υδράργυρος ανιχνεύεται έστω σε ίχνη σε όλα σχεδόν τα ψάρια. Γι’ αυτό είναι καλύτερο να επιλέγουμε κυρίως μικρά ψάρια όπως για παράδειγμα ο γαύρος, η μαρίδα, η πέστροφα, η γλώσσα, η σαρδέλα κ.α. Γυναίκες που βρίσκονται σε εγκυμοσύνη, σε θηλασμό ή πρόκειται να ξεκινήσουν εγκυμοσύνη, είναι καλό να αποφεύγουν τα μεγάλα ψάρια όπως είναι ο ξιφίας και ο γαλέος.

Ο υδράργυρος και οι υπόλοιπες επιμολύνσεις όχι μόνο μειώνουν τα οφέλη των ω3 που περιέχονται στα θαλασσινά, αλλά θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο την υγεία μας.

Τα ψάρια που προέρχονται από ελεγχόμενες ιχθυοκαλλιέργειες, μπορεί να είναι πιο ασφαλή, αλλά περιέχουν χαμηλότερα επίπεδα ω3 λιπαρών οξέων.