Η χλωρίδα του εντέρου αποτελείται από περισσότερα από 400 είδη βακτηρίων, με συνολικό πληθυσμό που μπορεί να φθάσει τα 10 τρισεκατομμύρια κύτταρα. Η ακριβής σύνθεση και ο πληθυσμός της χλωρίδας διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Στοιχεία όμως που στον καθένα από εμάς προκύπτουν από τον γενετικό του κώδικα και τείνουν να παραμείνουν σταθερά, με περιστασιακές αυξομειώσεις εξαιτίας μιας ασθένειας, μιας αγωγής με αντιβιοτικά και ακραίων διατροφικών συνηθειών.

Τις τελευταίες δεκαετίες γίνονται συνεχώς έρευνες με στόχο να διαπιστωθεί εάν τελικά η κατανάλωση προβιοτικών (μη παθογόνων βακτηρίων στην τροφή), μπορεί να έχει κάποια οφέλη στην υγεία και εάν μπορεί να φανεί χρήσιμη στην πρόληψη και θεραπεία διαφόρων παθολογικών καταστάσεων.

 

Ποιος είναι ο ρόλος της χλωρίδας του εντέρου;

  • Τα βακτήρια του εντέρου βοηθούν τον ανθρώπινο οργανισμό με μια σειρά από διαφορετικούς τρόπους.
  • Βοηθούν στον καταβολισμό υδατανθράκων που δεν έχουν μεταβολιστεί ή απορροφηθεί όπως φυτικών ινών, αμύλου και άλλων υδατανθράκων και αλκοόλες υδατανθράκων.
  • Παράγουν ορισμένες βιταμίνες, όπως η βιταμίνη Κ, καθώς επίσης λιπαρά οξέα μικρής αλύσου που θα χρησιμοποιηθούν ως πηγή ενέργειας από τα κύτταρα.
  • Αποτελούν μηχανισμό άμυνας απέναντι στα παθογόνα βακτήρια, εμποδίζοντας την προώθηση τους σε υγιείς ιστούς.

 

Ποια είναι τα προβιοτικά βακτήρια;

Είναι τα μη-παθογόνα βακτήρια, τα οποία είναι ωφέλιμα για την υγεία. Για να φθάσουν όμως μέχρι το λεπτό και το παχύ έντερο, θα πρέπει πρώτα να «επιβιώσουν» κατά την διαδρομή τους στον πεπτικό σωλήνα, όπου δέχονται «επιθέσεις» από τα πεπτικά ένζυμα και τη χολή. Θα πρέπει επίσης να μπορούν να επηρεάσουν θετικά για τον οργανισμό και το περιβάλλον του εντέρου, είτε παράγοντας αντιμικροβιακές ουσίες, βοηθώντας την άμυνα του οργανισμού, είτε μεταβολίζοντας άπεπτες τροφές, είτε προστατεύοντας τα τοιχώματα του εντέρου.

Τα προβιοτικά θα πρέπει να καταναλώνονται σε μεγάλες ποσότητες, περίπου των 100 εκατομμυρίων με 100 δισεκατομμυρίων ανά ημέρα, ώστε να επιβιώσει ένα ικανός αριθμός βακτηρίων και να μπορεί να επηρεάσει θετικά τον πληθυσμό της χλωρίδας του εντέρου. Ένα παραδοσιακό γιαούρτι, μπορεί να προσφέρει την παραπάνω ποσότητα.

Παρόλα αυτά, πολλές έρευνες δεν κατάφεραν να δείξουν ότι τα προβιοτικά που καταναλώνουμε καταφέρουν τελικά να εγκατασταθούν στο έντερο. Όταν η χορήγηση προβιοτικών σταματά, δεν ανιχνεύονται πλέον στα κόπρανα και στον εντερικό βλεννογόνο.

 

Ποιος είναι ο ρόλος των προβιοτικών στις ασθένειες;

  • Τα αποτελέσματα των ερευνών σχετικά με τον ρόλο των προβιοτικών στις διάφορες παθήσεις ποικίλουν σημαντικά.
  • Φαίνεται πως βοηθούν στην πρόληψη και αντιμετώπιση διαταραχών του πεπτικού συστήματος.
  • Μειώνουν ή εξαλείφουν συμπτώματα αλλεργικών αντιδράσεων.
  • Βοηθούν στην απορρόφηση και στην πέψη πολλών θρεπτικών συστατικών.
  • Υπάρχουν επίσης στοιχεία που δείχνουν πως εμποδίζουν ή αντιμετωπίζουν μολύνσεις της ουρήθρας και του κόλπου.
  • Μειώνουν τα συμπτώματα της δυσανεξίας στη λακτόζη.
  • Μειώνουν τον κίνδυνο για διάφορες μορφές καρκίνου.
  • Ορισμένα προβιοτικά μπορούν να μειώσουν την διάρκεια της ιογενούς διάρροιας.
  • Μειώνουν το κίνδυνο για διάρροια σε άτομα που ταξιδεύουν σε περιοχές υψηλού κινδύνου.
  • Μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης και την διάρκεια, διάρροιας που σχετίζεται με την χρήση αντιβιοτικών.

Πάρα όμως τα πολλά υποσχόμενα συμπεράσματα των ερευνών, δεν είναι ξεκάθαρο ποια είναι η σωστή δόση και η διάρκεια χρήσης προβιοτικών, ώστε να πετύχουμε τα παραπάνω θετικά αποτελέσματα.

«Δεν είναι ξεκάθαρο εάν η χρήση τροφών ή συμπληρωμάτων με προβιοτικά, μπορεί τελικά να βοηθήσει στην αντιμετώπιση παθολογικών καταστάσεων, γι αυτό θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν ένα πρόσθετο βοήθημα και όχι σαν πρωταρχική θεραπεία.»

 

Τα προβιοτικά στην διατροφή μας

Τα προβιοτικά υπάρχουν σε σημαντικές ποσότητες, κυρίως σε τρόφιμα που έχουν υποστεί διαδικασία «ζύμωσης» με ποικιλία από λακτοβάκκιλους και μπιφιδοβακτήρια , όπως είναι το γιαούρτι και το αριάνη.

Στην αγορά υπάρχουν επίσης πολλά συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν προβιοτικά. Επειδή όμως πρόκειται για ζωντανούς οργανισμούς, οι τρόποι παρασκευής και αποθήκευσης των σκευασμάτων μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την βιωσιμότητα τους. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι ένα συμπλήρωμα διατροφής, περιέχει τον αριθμό των προβιοτικών που αναγράφεται στην ετικέτα.

 

Τι είναι τα πρεβιοτικά;

Συγκεκριμένες άπεπτες ουσίες στις τροφές, που ονομάζονται πρεβιοτικά, μπορούν να βοηθήσουν στην ανάπτυξη της χλωρίδας του εντέρου. Πολλά από αυτά είναι υδατάνθρακες που βρίσκονται σε πολλά φρούτα και λαχανικά. Το μόνο μειονέκτημα είναι πως κατά τον καταβολισμό τους από τα βακτήρια του εντέρου, παράγονται αέρια ως παραπροϊόν και προκαλούν περισσότερο τυμπανισμό απ’ ότι συνήθως.

 

Πότε πρέπει να αποφεύγονται;

Σε άτομα που βρίσκονται σε ανοσοκαταστολή, υπάρχει ο κίνδυνος τα προβιοτικά βακτήρια να προκαλέσουν μόλυνση. Διάφορα είδη προβιοτικών, μεταξύ των οποίων και είδη λακτοβάκκιλου, ταχτοποιήθηκαν σε περιοχές μόλυνσης ασθενών που κατανάλωναν προβιοτικά. Οι ασθενείς ήταν άτομα ευαίσθητα σε μολύνσεις, με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως είναι οι ασθενείς που πάσχουν από AIDS, από καρκίνο, η βρίσκονται σε περίοδο ανάρρωσης μετά από μεταμόσχευση κάποιου οργάνου.